چکيده:
استان سمنان با ارتفاع متوسط m 1130 از سطح دريا در جنوب رشته کوه البرز و شمال دشت کوير ايران واقع شده که داراي آب و هواي خشک، معتدل، كمآب بوده و غالبيت اصلي ماهيان اين استان را خانواده بزرگ کپورماهيان نظير کپور معمولي، خياطه، کولي، سياهماهي تشکيل داده است. نمونهبرداري انگلي ماهيان استان در 6 ايستگاه تحقيقاتي از قسمتهاي بالا و پاييندست رودخانههاي حبلهرود، چشمهعلي و سد شهيد شاهچراغي طي 6 ماه از بهمنماه 1392 الي تيرماه 1393 با صيد 150 قطعه ماهي توسط تورهاي صيادي انجام پذيرفت. از بررسي ضايعات ميكروسكوپي پوست، آبشش، باله‌ها و چشم ماهيان 8 جنس از 2 رده مختلف انگلي نظير: 1 جنس Ligula intestinalis از رده Cestoda و 7 جنس از رده Monogenea شامل 2 جنس Gyrodactylus .sp ،1 جنس Dactylogyrus .sp ، 1جنس Dactylogyrus lenkorani ، 2 جنس Paradiplozoon .sp و1 جنس Diplozoon megan شناسايي گرديد. ماهيان کپور و کولي به ترتيب با 3 و1 جنس بالاترين و پايينترين تنوع و تراکم انگلي و رده Monogenea با 7 جنس و Cestoda با 1 جنس به ترتيب بيشترين و کمترين حضور را در ماهيان منابعآبي استانسمنان داشتند همچنين 2 جنسParadiplozoon .sp و Gyrodactylus .sp از اندام ماهيانکپور و خياطه به صورت مشترک گزارش گرديد. آناليز واريانس طول و وزن ماهيان نشان از همبستگي ناقص و مستقيم ماهيانکپور و خياطه و همبستگي ناقص و معکوس سياهماهيان دارد، نتيجه اينکه با افزايش طول و وزن کپورماهيان فقط درصد آلودگي و در ماهيان خياطه با افزايش معيار طول درصد و شدت آلودگي انگلي آنان افزايش يافته اما در سياهماهيان با کاهش طول و وزن فقط شدت آلودگي آنان با افزايش همراه بوده است.
فصل اول
کليات تحقيق

مقدمه:
توسعه آبزيپروري در تأمين نيازهاي تغذيهاي بشر و اقتصاد ملل مختلف نقش بسيار مهمي دارد لذا کشور ايران نيز با توجه به موقعيت جغرافيايي، شرايط آب و هوايي و برخورداري از منابعآبي مختلف در برگيرنده گونههاي مختلف و متنوعي از ماهيان ميباشد که هر يک پذيراي انگلهاي متفاوتي بوده و اين موضوع اهميت بررسي انگلي ماهيان را بسيار پر رنگتر مينمايد (عباسي، 1373). يکي از عوامل تامين نيازهاي پروتئيني کشور ما بهرهبرداري مناسب از آبهاي داخلي و پرورشي انواع آبزيان ميباشد بنابراين شناخت عوامل مضر در توسعه پرورش ماهيان براي کاهش ضايعات و پيشگيري از بيماريها ضرورت دارد بدين صورت که انگلها موجب کاهش رشد، تاخير در بلوغ جنسي و يا عقيمي و مرگ و مير ماهيان ميشوند و اغلب زمينه را براي بيماريهاي ميکروبي، ويروسي و خارجي فراهم ميسازند. يکي از شرايط توليد آبزيان، حفظ بهداشت و جلوگيري از بروز بيماريها آنها ميباشد لذا براي مقابله با شيوع بيماريهاي انگلي و خسارات ناشي از آن در يك منطقه فقط شناسايي انگلها كافي نميباشد بلکه شناخت انگلهاي ماهيان در مناطق اكولوژيكي مختلف، مطالعه بوم شناختي، همه گيرشناسي آنها، شناخت دقيق روابط متقابل بين انگل و ميزبان و رابطه آن دو با محيطي كه در آن زندگي ميكنند ضرورت دارد (جلالي، 1377).
امروزه بسياري از کشورهاي پرورشدهنده آبزيان از بروز بيماريهاي آبزيان رنج ميبرند. اين در حالي است که فقدان قوانين و مقررات جامع در مورد بيماريهاي آبزيان سبب شده که بسياري از بيماريهاي خطرناک از ناحيهاي به ناحيه ديگر و از کشوري به کشور ديگر انتشار يافته و در پارهاي از موارد موجب ورشکستگي و برچيده شدن آبزيپروري در اين مناطق شود. از جمله عوامل بيماريزا ميتوان به حضور انگلها اشاره نمود که اين عوامل به خصوص در ماهيان هرز غيربومي گستردگي بيشتر داراست همچنين سدهاي ذخيره آب که نقش اساسي در ذخير? آب جهت مصارف کشاورزي و آشاميدني برخوردارند از نظر سلامتي، بهداشت جامعه و آلودگي ماهيان موجود در اين منابع آبي به دليل احتمال انتقال آنها به انسان و يا ساير جانوران مورد بررسي قرار ميگيرد. امروزه با توجه به گسترش فضاها يا شبکههاي آبي همانند کانالها، شبکههاي آبياري و درياچههاي پشت سدها توجه فزايندهاي به استفاده بهينه از اين منابع از جنبه آبزيپروري در سطح جهان بوجود آمده است (عباسي، 1373). با توجه به توسعه پرورش ماهي در استان سمنان و امكان انتقال آلودگيهاي انگلي از ماهيان بومي به ماهيان پرورشي، انجام مطالعات انگلشناسي ضرورت دارد.
انگلشناسي از رشتههاي مهم علم زيستشناسي بوده که از اواخر قرن 19 ميلادي به عنوان يک علم مستقل پيرامون گروه عظيمي از جانوران به بحث پرداخته است به طوريکه اين جانوران براي ادامه حيات زندگي خود نيازمند به موجود زنده ديگري ميباشند تا محل زندگي و غذا خود را تامين نمايند. اولين دانشمندي که اين موجودات را به عنوان انگل مورد بررسي قرار داد رودولوف لئوکارت آلماني (1897-1822) بود که در کتابي تحت عنوان: تاريخ عمومي طبيعي انگلها اين موجودات را معرفي نمود. در اين راستا از جمله عوامل موثر در پراکنش انگلها ميتوان به پراکنش ميزبان، شرايط محيطي نظير درجه حرارت،pH ، اکسيژن و عوامل مستقيم انگلهاي خوني به سن، فصل، رژيم غذايي، فراواني ماهي، وابستگي اعضاي فون انگلي درون ماهيان اشاره نمود. تفاوت در عادات غذايي ماهيان تاثيرقابل ملاحظهاي بر روي انگلهاي رودهاي آنان دارد به طوريکه زندگي گونههاي مرتبط با يکديگر عليرغم تفاوتهاي ظاهري آرايش مشابهي از اکتوپارازيتها را نشان ميدهد (et al ,2010 Jobaer) همچنين عادات تغذيهاي در تکميل چرخه حيات انگلها بسيار موثر ميباشند به عنوان مثال ماهيان همه چيز خوار نسبت به ساير ماهيان ديگر امکان آلودگي بيشتري دارند و از سويي ديگر ماهيان کفزي نسبت به ماهيان سطحزي يا ميانزي براي تکميل چرخه حيات انگلها به ميزبانهاي واسطه بيشتري نياز دارند. در اين بين فون ماهيان آبهاي داخلي و پرورشي ايران نظير کپور ماهيان بيشترين تعداد را به خود اختصاص داده و ماهيان سفيد رودخانهاي و سياهماهي از جمله ماهيان غالب رودخانههاي ايران بوده که انگلها وابسته به اين ماهيان داراي بيشترين تعداد و پراکنش انگلي هستند ( پازوکي و همکاران، 1385).
در کشور ايران علم انگلشناسي به خصوص انگلشناسي آبزيان از قدمت زيادي برخوردار نبوده و به دو يا سه دهه قبل باز ميگردد به طوريکه بررسي انگلي آبهاي داخلي ايران براي اولينبار توسط Bykhovskii و همکاران (1962) با شناسايي 4 جنس انگل Dactylogyrus .sp از آبشش ماهيان رودخانه کرخه و مخير (1359) با شناسايي 29 جنس انگلي از نواحي پوست و آبشش ماهيان سفيدرود دريايخزر انجام پذيرفت همچنين فون غالب ماهيان آبشيرين ايران متعلق به کپور ماهيان بوده که داراي 31 جنس و 74 گونه ميباشد.
تاکنون تحقيقات انگلي مختلفي بر روي خانواده بزرگ کپورماهيان جهت جلوگيري از بروز بيماريهاي مرتبط بين انسان و آبزيان صورت گرفته اما در استانهاي نيمه کويري نظير استان سمنان چنين مطالعات جامعي بر روي ماهيان و انگلهاي آنان انجام نپذيرفته لذا هدف از بررسي انگلي ماهيان استان سمنان شناخت ماهيان غالب رودخانههاي جاري استان، بررسي چرخه زندگي انگلي آنان، تعيين درصد و شدت آلودگي ماهيان و انگلها نسبت به يکديگر، مطالعه فراواني، واريانس طول و وزن ماهيان و ضريب همبستگي آنان بوده است همچنين بنا به گزارشات صيادان محلي در شهريورماه 1391 مبني بر شيوع غيرعادي انگل ليگولا اينتستيناليس ligulae intestinalisاز ناحيه روده و محوطه شکمي ماهيان کپور سد شهيد شاهچراغي شهرستان دامغان ايده شناسايي، بررسي بيماريهاي انگلي و عوامل موثر در شيوع آنان در اين منطقه و 2 رودخانه مهم اين استان ايجاد گرديد.
1-1- منابعآبي استان سمنان
استان سمنان با ارتفاع متوسط m???? از سطح دريا و km ??? فاصله تا تهران حد فاصل 3 شهر دامغان، گرمسار و مهد‌يشهر در جنوب رشته کوه البرز و شمال دشت کوير در راه تهران به خراسان واقع شده و داراي آب و ‏هوايي خشک و معتدل ميباشد. از مهم‌ترين ويژگي‌هاي جغرافيايي استان سمنان وجود دشت کوير، ريگ جن و تپه‌هاي حصار در جنوب و رودخانه فصلي گلرودبار در شمال غرب بوده که با سرچشمه گرفتن از رشته کوه‌هاي البرز و گذر از شهرستان مهديشهر به دشت کوير مي‌ريزد. استان سمنان با توجه به موقعيت جغرافيايى و اقليمى ايران جزوء مناطق خشك و كمآب محسوب ميشود به طوريکه صنايع و بخشهاي مختلف كشاورزى اين استان با كمبود آب مواجه بوده و تأمين آب مصرفى آن از طريق آبهاى سطحى و زير زمينى مى‏باشد. بنا بر گزارشات اداره منابع آب استان سمنان مجموع آبهاي سطحي و زير زميني استان m3 1071 ميليارد است که 82% آن حدود m3 873 ميليون جزو منابع آب زيرزمينى و18% مابقي حدود m3 198 ميليون جزو منابع آب‏هاى سطحى بوده که در حال حاضر حجم آبهاى زيرزمينى استان m3 852 ميليون برآورد شده كه اين ميزان برداشت از ميزان تخمينى بيشتر مى‏باشد و به همين دليل حفر چاههاى عميق و استفاده از آبهاى زيرزمينى در دشتهاى شاهرود و ايوانكى ممنوع اعلام شده است (اطلس فرهنگي ايران).
آبهاي زيرزميني استان شامل: چاهها عميق و نيمهعميق، قناتها و آبخوانها بوده و آبهاي سطحي استان شامل رودخانهها (گلرودبار، تاش، چشمهعلى، حبلهرود، ايوانكى)، چشمهها (چشمه امامزاده عبدالله(ع)، آبمراد، آبقولنج، نمکدره) و سد مخزني شهيد شاهچراغي ميباشد.
1-2- توسعه آبزيپروري
متوسط توليد آبزيان استان در 3 سال اخير داراي رشد 20- 15% بوده که از 522 تن توليد در سال 1389 به 850 تن توليد در سال 1392رسيده است. توليد انواع گونههاي مناسب آبزيپروري در استان سمنان شامل انواع ماهيان سردآبي، گرمآبي و ماهيان خاوياري بوده است. ماهيان سردآبي به عنوان گونه اصلي ماهيان پرورشي استان در دماي آب متوسط بينC18- 8 رشد، تکثير و نمو مييابند که اين گونه پرورشي امروزه بيشترين درصد توليد استان را به خود اختصاص داده و به عنوان محور توسعه بخش شيلات استان به شمار ميروند، ماهيان گرمآبي در دماي آب بينC35-12 شامل 4 گونه کپور معمولي، کپور علفخوار (آمور)، کپور نقرهاي (فتيوفاگ) و کپور بيگهد در استان پرورش مييابند همچنين ظرفيت استحصال خاويار در سطح وسيعي از استان به دو دليل توليد گوشت سفيد و استحصال خاويار با رشد مناسبي افزايش يافته است. سرانه مصرف ماهي در استان سمنان 3/1 (يکسوم) سرانه کشور است که با توجه به ارزش غذايي ماهي در سبد خانوار به عنوان غذاي سلامتي به kg 3.3 مصرف سرانه در استان رسيده است. استخرهاي پرورش ماهي در استان سمنان در حال حاضر حدود60 استخر پرورش ماهيان سردآبي،170 استخر ماهيان گرمآبي،4 استخر ويژه تکثير بچهماهي قزلآلاي رنگينکمان و 1 استخر هم ويژه پرورش ماهيان خاوياري در استان فعال هستند (مهدوي، 1392).
1-3- انگلهاي آبزيان و بيماريهاي مشترک با انسان
1-3-1- مشکلات آبزيپروري
توسعه آبزيپروري و ميزان مصرف سرانه آبزيان در 2 دهه گذشته کشور با يک روند افزايشي در حرکت بوده به طوريکه طبق آمارنامه رسمي سازمان شيلات ايران ميزان مصرف سرانه آبزيان در سال ???? بر اساس هر نفر kg ? در سال بوده که در سال ???? به kg 9.1 رسيده است. آبزيپروري پايدار در کشور نيازمند ايجاد شرايط زير است
> کسب دانش و فناوري روز جهان و بوميسازي دانش آبزي‌پروري
> انتخاب افراد مستعد و علاقه‌مند به همراه آموزش توسعه پايدار آبزيپروري
> سرمايهگذاري و تامين منابع مالي مورد نياز براي توسعه آبزي‌پروري
> توسعه کافي صنايع پيشين و پسين آبزيپروري بر اساس دانش روز
> نظارت و کنترل کافي بر روند توسعه و همچنين توليد آبزيان
> بهبود ساختار وضع تشکل‌هاي توليدي آبزيان و بکارگيري تجارب حرفهاي مديران با سابقه
امروزه با گسترش آلودگي محيط زيست فشار مضاعفي بر روي جانداران آبزي وجود دارد که آنان را در معرض ابتلا به انواع بيماريها قرار ميدهد. بيماريهاي‌ مسري انگلي مشکلات‌ زيادي براي ‌جوامع‌ انساني‌ به‌ وجود ‌آورده که اين ‌آسيب‌ها و صدمات‌ در کشورهاي ‌در حال‌ توسعه بيشتر از‌ کشورهاي‌ صنعتي‌ ميباشد. اغلب عوامل بيماري‌هاي عفوني در ماهيان را ميكروارگانيسم‌هاي فرصت‌طلب تشكيل داده و حضور عوامل پاتوژن در محيط‌ زيست ماهي جهت وقوع بيماري كفايت نمي‌كند لذا عوامل ديگري نظير: بالا رفتن درجه حرارت آب، بالا بودن تراكم ماهيان پرورشي، پايين بودن كيفيت آب (افزايش آمونياك يا نيتريت)، رويش شديد گياهي در منابع آبي زمينه بيماري‌زايي عوامل پاتوژن و غلبه آنان بر سيستم ايمني ماهي را فراهم مينمايند لذا توجه به تشخيص سريع بيماري و مديريت آن در جهت جلوگيري از بروز خسارات حائز اهميت است (فيضبخش و کيهانپور، 1392).
ماهيان موجودات حساسي بوده که در صورت بيماري درمان آنها مشکل و يا حتي غيرممکن ميباشد لذا پيشگيري از بروز بيماري بسيار ضروري دارد. بيماري ماهيان بر حسب اندامهاي آلوده، سن و نوع ماهي طبقهبندي گشته و تعدادي از بيماريها از طريق ميزبانهاي واسط منتقل ميگردند که مبارزه با اين ميزبانهايواسط و حذف آنها بسيار اهميت دارد. انگل ماهيان به طور کلي در 6 گروه تکياخته، پرياخته، مرجانها، کرمها، سختپوستان و نرمتنان تقسيمبندي ميگردند. راههاي مبارزه با ميزبانهاي واسط استفاده از سولفاتمس، آهک و سموم حلزونکش، مبارزه با علفهاي هرز ، حذف گياهانآبزي مزاحم، دور نمودن پرندگان، جلوگيري از ورود ماهيان وحشي، حذف قورباغهها که در بعضي موارد به عنوان ناقل عمل مينمايند (کيواني، 1384).

1-3-2- بيماريهاي انگلي
علم انگلشناسي داراي دامنه وسيعي از علوم مختلفي نظير ماکرو‌اکولوژيکي، ميکرو‌اکولوژيکي، بيوشيميايي، بهداشت عمومي، علوم اقتصادي بوده که در آن چهره واقعي زندگي انگلي غالبا قابل لمس و درک نيست زيرا روابط بين انگلها و ميزبان آنها بسيار پيچيده و در واقع يکي از 4 جنبه مختلف از سيمبيوزيس است. انگلها در اشکال مختلف نظير اجباري، اختياري، موقتي، دائمي، خارجي، داخلي، اتفاقي، سرگردان، بيماري‌زا، غير بيماري‌زا و زئونوزرا ارتباط برقرار نموده و عموما به موجوداتي اطلاق ميشوند که ‌در داخل‌ يا خارج‌ پيکر موجود زنده‌ به‌طور موقت‌ به‌ سر برده و از آن‌ تغذيه‌ مينمايد. سرايت‌ و انتقال ‌بيماريهاي‌ انگلي تحت‌ تأثير عوامل‌ سه‌گانه‌اي نظير وجود ميزبان‌ حساس،‌‌ وجود منبع‌ آلودگي و طرق‌ انتقال‌ آلودگي‌ بستگي دارد و از آنجايي ‌که حتما لزومي ندارد آسيبي به ميزبان خود وارد نموده گاهي به صورت مسالمتآميز زندگي مينمايند اما‌ بيماريهاي‌ انگلي‌ همواره‌ داراي‌ سير مزمن‌ بوده‌ و کمتر با آثار و علايم‌ باليني‌ همراه‌ هستند، لذا ماهيان آلوده‌ ممکن ‌است‌ بعد از بهبود ظاهري‌ و بدون‌ داشتن‌ هر گونه‌ علايم ‌کلينيکي‌ به‌ صورت‌ ناقلين ‌بيماري‌ درآيند و خود نقش‌منبع‌ آلوده‌ را براي‌ ماهيان سالم‌ به‌ عهده‌ بگيرند.
بيماريهاي معروف انگلي که اثرات آنان بر روي ساختار ماهيان پديدار گشته به شرح زير است:
1- پوسيدگي دم و باله: پيدايش خطوط سفيد در حاشيه بالهها و شكنندگي شعاع آنان به همراه خونريزي و بيرونزدگي يك يا دو طرف چشم ميشود.
2- آبله پوستي: پيدايش زخم يا آبله سر باز در بدن همراه با برآمدگي فلسها ميباشد.
3- استسقاء عفوني (تجمع مايعات در بدن يا آب آوردگي شكم): با تجمع مايعات در محوطه شكمي بيرون زدگي فلسها و خونريزيهاي كوچك زير جلدي در بالهها همراه است .
4- بيماري چشمي: قرنيه چشمي پر خون و مات گشته سپس كره چشمي تخريب ميگردد.
5- ايكتيوفتيروس مولتيفيليس: بيماري لكهسفيد با سيستهاي سفيد كوچكي به قطر mm 1 بر روي پوست، آبشش و بالهها است که موجب خارش، تنفس سريع و بياشتهائي در ماهي ميگردد.
6- اسپورزوآ: بيماري كوكسيدوز دانهاي همراه با بروز لكههاي شيري رنگ كوچكي در روده است.
7- ميكسوسوما سربراليس: بيماري چرخش با انحناي دمي و تغيير محوطه دهان و ايجاد لكههاي سياه در دم ماهي بوده که راه درماني ندارد .
8- ژيروداكتيلوس: موجب شناي غيرطبيعي و كمرنگي نقاط پوست و ريزش فلسها ميشود.
9- داكتيلوژيروس: سبب شناي غيرطبيعي با برآمدگيهاي غيرطبيعي و خونريزي در آبشش ميشود.
10- ليگولا: سبب كم تحركي و تورم كانال غذائي يا مسدوديت كامل آنان توسط سيستهاي ميشود (مخير، 1374).
1-3-3- بيماريهاي مشترک بين انسان و آبزيان
بيماريهاي مشترک بين انسان و آبزيان يک سري عفونتهايي بوده که به طور طبيعي بين انسان و ديگر حيوانات مهرهدار وجود دارد، اين بيماريها با ايجاد تغيير در فرم بدن و رفتار ماهي موجب کاهش كيفيت آنان ميشوند. عفونتهاي باكتريايي، قارچي و پروتوزوها موجب مرگ و مير ماهيان گشته که در بسياري از مواقع آبآلوده مسبب بروز اين بيماريها در ماهي شده که ميتوان به آلايندههاي شيميايي و سموم کشاورزي به همراه شيرابه فاضلابهاي شهري و صنعتي استان که به رودخانهها و سد مخرني استان روانه ميشوند اشاره نمود که موجب آلودگي آبهاي سطحي شده و اثرات مخرب آنان بر روي آبزيان منطقه مشهود است (مهدوي، 1392).
مهمترين محيطهاي مناسب جهت رشد انگلها درون بدن مهره‌داران نظير دستگاه گوارشي، خون، ريه‌ها، حفره عدسي و بافتها بوده که داراي مواد غذايي متنوعي نظير قند، پروتئين، چربي و آنزيم، pH، اکسيژن است گاهي انگلها محيط بدن ميزبان را به نفع خود تغيير داده مثلا آلودگي به سستدها که باعث کاهش pHاسيدي روده مي‌شوند. انتقال آلودگي از طريق دستگاه گوارش و مواد خوراكي نيز وجود دارد لذا مواد غذايي زنده يا فرآوري نشده (تازه و يخ‌زده) به عنوان منابع احتمالي آلودگي مطرح هستند که بايستي از مصرف اين آبزيان آلوده جلوگيري شود بنابراين پيشگيري در بيماري‌ها نسبت به درمان هميشه ترجيح داده مي‌‌شود و اقدامات پيشگيري بايستي بر مبناي کاهش عوامل استرس‌زا نظير: حفظ كيفيت آب و تقابل ماهي با عوامل بيماري‌زا و بكارگيري دستورالعمل‌هاي بهداشتي و ضدعفوني در كارگاه‌هاي پرورشي ماهي باشد (پيغان، 1380). منابعآبي و استخرهاي مصنوعي جهت پرورش آبزيان دريايي و آب شيرين (ماهي- ميگو) و افزايش آنان موجب ايجاد بيماريهاي مشترک بين انسان و ماهي ميشود. به طوريکه محل زندگي انگلها در بدن ميزبان اوليه (کرمهاي بالغ) بوده که پس از خورده شدن کرم ناقل آلودگي توسط ميزبان ثانويه (ماهي) تخمهاي آنان در برونشيول آنها به چرخه زندگي خود ادامه داده و در دماي مناسب آب اين ميراسيديوم در عرض 3 هفته کامل ميگردند و در انتها پس از مصرف ماهي توسط ميزبانان نهايي (انسان) اين انگلها درون بدن انسان رهاسازي شده و به اندام مختلفي نظير دستگاه گوارشي (روده و معده)، کبد، مجاري صفراوي مهاجرت نموده و موجب خوابآلودگي، بياشتهايي و اسهال ميگردند. امروزه جهت تامين نيازهاي غذايي بشر فرآوردههاي دريائي بخصوص ماهيان جايگزين مناسبي براي گوشت قرمز بوده اما آبزيان توانايي انتقال انگلهاي متعددي را به انسان دارند ولي با توجه به سير تكاملي انگلها و چرخه زندگي غيرمستقيم انگلها آنها اثرات آنان ضعيفتر بوده است لذا جهت جلوگيري از انتقال اين عفونتها به بدن انسان راه کارهايي پيشنهاد ميگردد:
1- دفع مدفوع انسان به طريق بهداشتي و جلوگيري از رسيدن آن به درياچههاي آب شيرين.
2- دقت در پخت كامل ماهي.
3- قرار دادن ماهيهاي تازه صيد شده در درجه حرارت زير صفر.
4- نمكسود كردن ماهي به مدت حداقل 14 روز در مخلوط 14% نمك.
5- جلوگيري از خوراندن ماهي خام و يا احشاء آن به حيوانات.
6- حلزونها و سختپوستان ميزبان واسط اوليه اكثر انگلها بوده لذا مبارزه بيولوژيک در جهت کاهش آنان در مزارع پرورشي موثر ميباشد.
7- جلوگيري از ورود پرندگان، پستانداران و ماهيان وحشي به مزارع پرورش ماهي.
8- انگلها در محوطه بطني و دستگاه گوارش ماهيان مستقر هستند لذا پس از صيد بلافاصله امعاء و احشاء ماهي تخليه گردد آلودگي کاهش مييابد
9- ايجاد مراكزي جهت بازرسي دقيق و كنترل مواد غذائي با منشأ دريائي قبل پخش در بازار.
10- ماهيهاي آلوده حتي پس از پخته شدن توانائي ايجاد واكنشهاي ازدياد حساسيت را دارا مي‌باشند، لذا از مصرف ماهيها آلوده بطور كامل اجتناب گردد.
انسان از طريق مصرف ماهي خوب پخته نشده که حاوي پلروسرکوئيدي بوده مبتلا گشته در نتيجه نمکسود، در آبنمک خوابانيدن، دودي کردن ماهي نيز توانايي از بين ببرد پلروسرکوئيدها را ندارد بنابراين براي جلوگيري از بروز بيماريهاي انگلي بين انسان و ماهي بايد ماهيان را به صورت کاملا سرخ شده مصرف نمود تا انگلها در اثر گرما از بين بروند (شريفروحاني، 1374).
انتقال انگلهاي مستلزم وجود سه عامل منبع عفونت، راه انتقال و ميزبان حساس ميباشد که برايند ترکيب عوامل فوق تعيين کننده شيوع انگل در يک زمان و مکان معين است. انسان مبتلا به عفونت انگلي مي‌تواند به اشکال زير عمل نمايد:
> تنها به عنوان ميزبان انگل
> همراه با ديگر حيوانات به عنوان ميزبان اصلي
> به عنوان ميزبان تصادفي همراه با يک يا چند حيوان به عنوان ميزبانهاي اصلي
تظاهرات باليني در اغلب بيماريهاي انگلي آن قدر عمومي است که در بسياري موارد بناي تشخيص بر پايه نشانه شناسي کافي نيست. اگر چه يک پزشک با تجربه ممکن است علائم و نشانههاي ويژه برخي بيماري انگلي را شناسايي کند ولي در موارد غيرمعمول ممکن است نشانه‌ها آنچنان گيج کننده باشند همچنين بسياري از عفونتها بويژه عفونتهاي کرمي نشانههاي کم و غيرمشخصي داشته و اغلب از نظر باليني غيرقابل افتراق هستند و تشخيص نهايي و شيوه درماني درست نياز به شناسايي انگل در آزمايشگاه دارد. درمان موفقيتآميز بيمار شامل اقدامات پزشکي و روشهاي جراحي، توجه به وضعيت غذايي و دارو درماني اختصاصي است (عبدي ، 1381).
1-4- معرفي ماهيان رودخانههاي استان سمنان
غالبيت اصلي ماهيان رودخانههاي استان سمنان به لحاظ موقعيت جغرافياي و اقليمي از راسته بزرگ کپور ماهيشکلان تشکيل شده است که از گونههاي معروف اين ماهيان ميتوان به کپور معمولي و وحشي، کولي، خياطه، سياهماهي و گاو ماهي اشاره نمود (مهديپور و بزرگنيا، 1389).

راسته کپور ماهي شکلان Order: CYPRINIFORMES خانواده کپور ماهيان Family: Cyprinidae
1-4-1- خانواده کپورماهيان Cyprinidae
اين خانواده از تنوع گونهاي بسيار زيادي برخور بوده که حدود 50% ماهيان آبهاي داخلي را با 31 جنس و 74 گونه تشکيل ميدهند و فقط در آبهاي شور خليجفارس و دريايعمان حضور ندارند. اعضاي اين خانواده فاقد دندان بر روي فكين بوده و از تغير شکل قوس پنجم کمان آبششي دندانهاي 1، 2 يا 3 رديفي به اسم دندانهاي حلقيPharyngeal teeth دارند و در لابهلاي دندانهاي حلقي آنان صفحات استخواني وجود دارد که موجب خرد کردن غذا ميشود و نبايد با دندانحلقي اشتباه گرفته شوند عموما براي شناسايي کپورماهيان اولين کار شمردن دندانهاي حلقي آنها ميباشد. اين ماهيان داراي 2 جفت سيبيلک بوده و سر آنها فاقد فلسهاي سيکلوئيدي و بدن آنها فاقد باله چربي ميباشند (تصوير 1-1). داراي حسشنوائي بسيار قوي بوده و دستگاه گيرنده اصوات آنان توسط استخوانهاي وبر Weber گوش داخلي به كيسهشنا دو قسمتي مرتبط بوده و تقويت شده است. اين راسته از ماهيان به هنگام جفتگيري و تخمريزي در فصل بهار به خصوص در ماهيان نر دانه‌هاي مرواريد شكلي بر روي سر و پوست بدنشان ظاهر ميگردد که اين برجستگيهايEpithelial پس از طي اين دوره ناپديد مي‌گردند (Berg, 1964).
تصوير 1-1 خانواده کپورماهيان Cyprinidae
1-4-1-1- کپور معمولي و وحشي Cyprinus carpio
ماهيان كپور معمولي عموما داراي بدني كشيده و از طرفين كمي فشرده بوده و تعداد فلسهاي موجود بر روي خط جانبي آنان بين 40-33 عدد ميباشد. Cyprinus carpioداراي 2 جفت سبيلك کوتاه و بلند بوده و رديف دندانهاي حلقي 3 رديفي آنان نيز داراي فرمول 3.1.1_ 1.1.3 يا 3.2.1 _ 1.2.3 ميباشد همچنين ميانگين طول و وزن ماهيان كپور معمولي4-3 ساله غالبا بين cm 40-30 و kg 1-0.5 بوده و ندرتا اين ماهيان‌ كپور به طول cm100 و وزن kg30-25 ميرسند (تصوير 1-2).
ماهيان كپور زندگي در آبهاي گرم با بسترهاي شني يا لجني و پوشيده از گياهانآبزي را ترجيح داده و معمولاًَ در نقاط عميق رودخانه خود را در لابهلاي گياهانآبزي مخفي نموده و به هنگام روز با احتياط زياد و در طول شب با ولع خاصي به صيد طعمه مشغول مي‌گردند. اين ماهي جهت تغذيه از آبزيان بسيار ريز نقاط ساحلي و بستر آب مانند: كرمها، لارو حشرات و نرمتنان كوچك و ماهيان درشتر از لارو ساير ماهيان و قورباغه‌ها تغذيه مينمايند. تخمريزي ماهيان كپور از ارديبهشتماه تا تيرماه به واسطه درجه حرارت آب C20-18 به مدت يك هفته و طي چندين مرتبه در نقاطي از رودخانه كه داراي آب ساكن، آرام و داراي گياهان آبزي بسيار بوده به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن ماهي ماده 300-200 هزار تخم به قطر mm 6/1-1، شفاف و چسبناك بر روي گياهان آبزي به همراه دوره انكوباسيون 5-3 روزه انجام ميگيرد (Berg, 1964).

تصوير 1-2 ماهي کپور معمولي وحشي Cyprinus carpio

1-4-1-2- ماهيکولي Albumus charusini
ماهيانکولي يکي از گونههاي خانواده بزرگ کپورماهيان بوده که داراي طول و عرض کوتاه با بيشينه طولي cm 15 و دندانهاي حلقي 3 رديفي با فرمول 5.4.2-2.4.5 يا 5.4.1-1.4.5 به همراه دهان تحتاني و نيمه هلالي ميباشند که پوزه آنان کمي به سمت جلو کشيده شده و رنگ قسمتهاي پشتي و فوقاني سر خاکستري و پهلوهاي آنان نقرهاي رنگ است. باله پشتي آنان داراي 3-2 شعاع سخت، 8-6 شعاع نرم و باله مخرجي آنان داراي 3 شعاع سخت، 18-10 (غالباً 14-13) شعاع نرم بوده و لبه شعاعهاي باله پشتي، دمي و بخش قدامي باله سينهاي و مخرجي و غشاي بالهاي پوشيده از رنگدانه متمايل به قهوهاي ميباشد. فلسهاي خط جانبي ماهيکولي بين 55-43 عدد با شيب زياد جانبي از سر ماهي به سمت باله شکمي و از آنجا تا باله مخرجي بوده که از قسمت مياني ساقهدمي تا انتهاي ساقهدمي امتداد مييابد و کيل شکمي آنان تيز و فاقد فلس بوده که از باله سينهاي تا باله مخرجي امتداد دارد. رژيم غذايي اين ماهيان از کرمها، نرمتنان، لاروحشرات، شيرونوميده و خرچنگها پهن کوچک تشکيل شده و اغلب در ورودي و خروجي رودخانهها مشاهده ميگردند (تصوير 1-3). بلوغ جنسي اين ماهيان در4-3 سالگي و در نرها 2 سالگي بوده که از اوايل ارديبهشتماه تا اواخر خردادماه در دماي C20-17 شروع به تخمريزي نموده و به هنگام تخمريزي بالههاي آنان قرمز رنگ و لبههاي باله سينهاي و پشتي آنان تيره ميشود. (Coad, 1992). اين ماهيان جزء ماهيان مهاجر و نيمهمهاجر بوده که سواحل مناطق کم عمق و مناطق پوشيده از گياهان آبزي را براي مهاجرت و زندگي انتخاب مينمايند. دامنه گسترش بومي اين گونه از جنوب روسيه، چين تا کره و بوده (Coad, 1992) و در کشور ايران در حوضه جنوب درياي خزر، تالابانزلي، رودخانه سفيدرود و برخي آببندانها مشاهده و ثبت گرديده است. اين ماهي در بسياري از مناطق جهان داراي ارزش خوراکي بوده و گاهي موارد رقيب غذايي برخي ماهيان نيز قرار ميگيرد.

تصوير 1-3 ماهيکولي Albumus charusini
1-4-1-3- سياهماهي Capoeta capoeta gracilis
سياهماهي جزو خانواده بزرگ کپورماهيان با 2 زير گونه مهم Capoeta capoeta capoeta و Capoeta capoeta gracilis بوده که داراي بدني کشيده دوکيفرم، 1 جفت سيبيلک، يک دهان بزرگ و تحتاني که لبزيرين آنان شاخي برنده با حداکثر طول cm35 ميباشند که دندانهاي حلقي آنان 3 رديفي با فرمولهاي 4.3.2-2.3.4 يا 5.3.2-2.3.5 و باله پشتي آنان داراي 4-3 شعاع سخت که شعاع اول آن مضرس، 9-8 شعاع نرم و باله مخرجي آنان 3 شعاع سخت و5 شعاع نرم ميباشد. فلسهاي سيکلوئيدي سياهماهيان بر روي خط جانبي 56-48 عدد بوده و طول روده آنان 10-7 برابر طول بدنشان است (Coad, 1992). رژيم غذايي اين ماهيان از پلانکتونها، دياتومهها، پودهها، گياهانآبزي، حشرات آبزي و بنتوزها تشکيل شده و در سن 3-2 سالگي پس از بلوغ در اوايل فصل بهار به سمت رودخانهها مهاجرت و تا پايان شهريورماه در دماي C23-16 بر روي بسترهاي سنگي يا شني شروع به تخمريزي مينمايند (تصوير 1-4).
زير گونه اکثر سياهماهيان ساکن در آبهاي داخلي ايران Capoeta capoeta gracilis و گونههاي موجود در حوزه رودخانه تجن Capoeta capoeta heratensis بوده که در حوضه رودخانه کورا کشور آذربايجان و نيز نمونههاي مشابهي در بين ماهيان حوضه رودخانه ارس يافت شده (Coad, 1992) و در حوضه جنوبي دريايخزر (تمام رودخانههاي آبشيرين) و حوضه درياچه اروميه پراکنش دارند (عبدلي، 1378). اين گونه ماهي ساکن کانالها و سدها با جريان ضعيف آب و بسترهاي سيلتي بوده و به همراه ماهيان خياطه جزو يک از 2 گونه فراوان رودخانههاي ايران محسوب ميگردند.

تصوير 1-4 سياهماهي Capoeta capoeta gracilis
1-4-1-4- ماهي خياطه Alburnoides bipunctatus
ماهيانخياطه يکي ديگر از گونههاي مهم خانواده بزرگ کپورماهيان است که داراي بدني برآمده با دهان مياني و بيشينه طول و وزن cm 15 و gr20 و دندانهاي حلقي 2 رديفه 4.2-2.5 ندرتا 5.2-2.5 و5.2-2.4 يا 4.2-1.5بوده که پيگمنتاسيون آنان در طول خط جانبي مشخص ميباشد. باله پشتي اين ماهيان 3-2 شعاع سخت، 10-6 شعاع نرم و باله مخرجي 3-2 شعاع سخت، 18-10 شعاع نرم دارد که تعداد فلسهاي خط جانبي آنان 58-41 عدد و خارهاي آبششي آنها 12-5 عدد ميباشد. رژيم غذايي ماهيانخياطه از لارو حشرات و موجودات کوچک خشکيزي به درون رودخانه افتاده تشکيل شده و به هنگام فصل جفتگيري و تخمريزي بر روي خط جانبي آنان از پيش سرپوش آبششي تا قاعده باله دمي نوارهاي تيره رنگي ظاهر ميگردد و در اوايل فصل بهار تا اواخر خردادماه طي دماي C15-13 بر روي بسترهاي سنگي يا قلوه سنگي با جريان سريع تخمهاي چسبنده خود را رها نموده و در هر مرحله تخمريزي 6496 تخم با قطر ml.m 16/2 رهاسازي مينمايند. ماهيانخياطه عموما به صورت دسته جمعي در آبهاي زلال رودخانه‌هاي کوچک يا قنات‌هايي با جريان سريع حضور دارند و آبهاي پر از اکسيژن با آلودگي کمتر و بسترهاي قلوهسنگي را براي زندگي ترجيح ميدهند (تصوير 1-5).
گسترش اين گونه در اروپا از کوههاي آلپ تا دريايسياه، خزر و دريايآرال بوده و در کشور ايران اين گونه ماهيخياطه به طور گستردهاي در دريايخزر، حوزه درياچه اروميه، رودخانه تجن، زايندهرود و شوررود (اصفهان)، رودخانه دجله، رودخانههاي سمنان، خليج و رودخانه کر حضور دارند.
اين ماهي از لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه نبوده و فقط در جهت صيد ورزشي و تغذيه از لارو پشه آنوفل براي مبارزه بيولوژيک با مالاريا مورد استفاده قرار ميگيرند (Coad, 1992).
تصوير 1-5 ماهيخياطه Alburnoides bipunctatus
1-5- بررسي چرخه زندگي و تغذيه انگلهاي آبزيان
انگلها به 2 دسته تکياخته و پرياخته تقسيمبندي شده که هر کدام داراي انگلهاي داخلي و خارجي ميباشند اما در اين کار تحقيقاتي ملاک بررسي انگلهاي پرياخته (کرميشکل) بوده که در قسمت ذيل به معرفي آنان پرداخته شده است.
جدول 1-1 انگلهاي پرياخته داخلي و خارجي
پرياختههاي انگل داخليپرياختههاي انگل خارجينماتودهاسستودهاترماتودها ديژننرمتنانکرم حلقويسخت پوستانمنوژنهاآنيزاکيسليگولاديپلوستومومگلوشيديازالوهالرنئاداکتيلوژيروسفيلومترابوتريوسفالوسآرگولوسژيروداکتيلوسديفيلوبوتريومديپلوزون
1-5-1- پر ياختگان (Subkingdom: Metazoa)
در ميان طبقهبندي انگلها يک سري انگلهاي ماهيان وجود دارند که ماهيان آلوده توانايي ميزباني واسط و نهائي انگلهاي مذکور را داشته که اين انگلهاي کرميشکل در 7 گروه انگل داخلي و خارجي دستهبندي ميگردند (مخير، 1374).
> کرمهاي برگيشکل ترماتود تکميزباني (Monogenetic flukes)
> کرمهاي برگيشکل ترماتود چند ميزبانه(Digenetic flukes)
> کرمهاي نواري يا بند بند (Cestodes)
> کرمهاي نخيشکل (Nematodes)
> کرمهاي حلقوي زالوها (Annelides)
> خاربرسران (Acanthocephalans)
> سختپوستان (Copepoda)
1-5-1-1- رده مونوژنهآ انگلهاي خارجي (Class: Monogenea)
کرمهاي Monogenea معمولا در جهت پشتي به سمت شکمي پهن بوده و دهان آنان در قسمت انتهاي قدامي و شکمي قرار دارد همچنين طول آنها بين mm 20-0.15 به همراه 4-2 لوب و گاهي يک لوب اما با مکندههاي قوي در قسمت قدامي ميباشند (اين محل به عنوان محل چسبيدن انتهاي قدامي بدن به سطح بدن ميزبان جهت تغذيه، نقل و انتقال به کار ميرود). مهمترين وجه تشريحي Monogenea وجود اپيستوهاپتور مجهز به ساختمان کيتيني بوده که اين اندامهاي کيتيني براي ثابت نگه داشتن انگل به بدن ميزبان مورد استفاده قرار ميگيرند. اوپيستوهاپتورها بزرگ، کروي و ماهيچهاي بوده که توسط پرههايي به حفرههاي کمعمق تقسيم و فاقد ميلههاي مرتبط کننده بوده اما پروهاپتورها در صورت وجود داراي 2 فضاي غدهاي، 2 بادکش جانبي و يک بادکش کاذب منفرد ميباشند (اسلامي، 1377). تمام Monogenea از نوع هرمافروديت و داراي ساختماني پيچيده بوده که تشخيص و تفريق اعضاء Monogenea انگلي بر اساس مشخصات زير صورت ميپذيرد (تصوير 1-6) (جلالي، 1377).

تصوير 1-6 انگلهاي Monogenea
1-5-1-1-1- خانواده داکتيلوژيريده (Family: Dactylogyridae)
کرمهاي بالغ Dactylogyridae بسيار کوچک و ندرتا بيش از mm 2 نبوده و داراي هاپتورهاي مشتمل بر 7 جفت قلابک حاشيهاي و 2-1 جفت قلاب بوده که در انتهاي قسمت قدامي داراي غدد سري و مجاري مربوط 3-1 جفت لب ميباشند همچنين اکثر گونههاي Dactylogyridae داراي 2 و گاهي 1 جفت لکه چشمي (7 گونه در آبهاي شيرين هندوستان فاقد لکههاي چشمي) هستند اما لارو کليه اعضاي اين خانواده در آبشيرين داراي لکههايچشمي ميباشند. جنسهاي ماده Dactylogyridae داراي تخمدان گرد گاهي قمقمهشکل، مجراي واژينال منفرد و فاقد رحم بوده و جنسهاي نر داراي بيضه منفرد و غيرجفت، اندام جفتگيري کيتيني که شامل يک لوله و قطعه ضميمه ميباشند (جلالي،1377). اعضاي اين خانواده جزو انگلهاي ماهيان استخواني آبشيرين و دريايي محسوب شده و گونههاي متعددي نظير جنسهاي Dactylogyrus وGyrodactylus در ماهيان آب شيرين شناسايي و گزارش شده است (جلالي،1377).
1-5-1-1-1-1- جنس داکتيلوژيروس (Genus: Dactylogyrus)
اعضاي اين جنس داراي 7 جفت قلابک حاشيهاي، يک جفت قلاب مياني 2-1 رابط مياني در ديسک چسبنده بوده که به وسيله 2 جفت رنگدانه سياه حساس به نور در انتهاي قسمت قدامي و غدد ويتلن در محوطه بطني از ساير جنسها تفريق ميشوند (تصوير 1-7). گونههاي مختلف اين جنس به واسطه شکل، اندازه اندام جفتگيري، اندزه قلاب مياني و قلابکهاي حاشيهاي از يکديگر متمايز گرديده و از اين جنس بيش از 60 گونه در ماهيان آب شيرين ايران شناسايي شده است (جلالي،1377).

تصوير 1-7 جنس داکتيلوژيروس Dactylogyrus .sp
1-5-1-1-2- خانواده ژيروداکتيليده (Family: Gyrodactylidae)
خانواده Gyrodactylidae جزو انگلهاي کوچک و زندهزا با سيستم توليدمثل کاملي بوده که هاپتورهاي آنان داراي 16 قلابک حاشيهاي و 1 جفت قلاب مياني در جهت شکمي بوده و در ناحيه قدامي واجد دو لب سفاليک ميباشند. پروهاپتور دستجاتي از غدد راسي بوده که مجاري آنها در حاشيه انتهاي قدامي به خارج باز شده و اوپيستوهاپتور به صورت مدور يا دو قطعهاي و فاقد گيره بوده که واجد 2-1 زوج گيره ميباشد (اسلامي،1377). دهان Gyrodactylidae در يکسوم قدامي بدن قرار دارد و اندام تناسلي جنس نر پيازيشکل و به طور معمول داراي 2-1 رديف تجهيزات شاخي و کوچک بوده که داراي 2-1 رابط کيتيني براي باز نگهداشتن قلابها و فاقد لکههاي چشمي هستند. روده آنان 2 شاخي بوده و تخمدانV شکل در عقب بيضه گرد و منفرد قرار گرفته است. از اعضاي اين خانواده گونههاي متعدد جنس Gyrodactylus از ماهيان آبهاي شيرين کشور جداسازي و شناسايي شده است (جلالي،1377).
1-5-1-1-2-1- جنس ژيروداکتيلوس (Genus: Gyrodactylus)
جنس Gyrodactylus به طور مشخص از ساير جنسهاي Monogenea به واسطه بدن شفاف (عدم وجود غدد وتيلن) و قرار گرفتن جنين آنها در موقعيت مياني بدن متفاوتتر است. انگلهاي متعلق به اين جنس فاقد 4 لکهسياه (تحت عنوان چشم) و صفحه چسبنده با 16 قلابک حاشيهاي و 1 جفت قلاب مياني بوده که به واسطه 2 رابط ميلهاي به هم وصل شدند (تصوير 1-8) همچنين تشخيص دقيق گونههاي اين جنس به وسيله اندازه قلابکها و قلابها امکانپذير است (جلالي،1377).

تصوير 1-8 جنس ژيروداکتيلوس Gyrodactylus
1-5-1-1-3- خانواده ديپلوزئيده (Family: Diplozoidae)
اوپيستوهاپتور کرمهاي بالغ به صورت دائمي به يکديگر چسبيده و شبيه کلمهX چهار ضلعي از 4 زوج يا تعداد زيادي چنگک و در برخي از گونهها 1 زوج گيرهخلفي تشکيل شده است همچنين قسمت انتهاي قدامي آنان که داراي دو بادکش بوده که به قسمت قدامي لوله گوارشي منتهي شده و صفحات چسبنده آنها واجد گيرههاي چسبنده ميباشند. روده اين کرمهاي به صورت يک لوله ساده منفرد با انشعابات زيادي بوده که منفذ تناسلي آنان در نيمه عقبي فاقد اندام جفتگيري قرار دارد و در مرحله لاروي Diplozoidae 2نوزاد به يکديگر پيوسته در زمان بلوغ به صورت جفت و متحد به صورت X يک انگل را تشکيل ميدهند. اين خانواده داراي 5 جنس پاراديپلوزئون، اينوستياتوس، اوديپلوزئون، ديپلوزئون و سينديپلوزئون با وجه مشخصه 4 جفت قلاب به عنوان ساختار اصلي چسبنده اپيستوهاپتور معرفي گرديده که جزو انگلهاي آبششي ماهيان آبشيرين بوده و در ماهيان آبهايشيرين ايران گزارشاتي از حضور آنان ارائه شده است (جلالي،1377).

1-5-1-1-3-1- جنس پاراديپلوزئون (Paradiplozoon :Genus)
اين انگل مختصص آبشش ماهيان بوده و به صورت ضربدري به هم چسبيده و دوقلو ميباشد و مهمترين ويژگي اين جنس نيمهمياني باريک آن است و تا کنون 4 گونه از اين جنس در ماهيان آب شيرين نواحي مختلف کشور شناسايي شده است (تصوير 1-9).
> پاراديپلوزئون پاولووسکي : در ايران اين انگل از آبشش ماش ماهي شناسايي شده است.
> پاراديپلوزئون هوميون: در ايران اين انگل از آبشش سياهماهي، شاهکولي شناسايي شده است.
> پاراديپلوزئون چازاريکوم: در ايران اين انگل ازآبشش ماهيسفيد دريايخزر شناسايي شده است.

تصوير 1- 9 جنس پاراديپلوزئون Paradiplozoon
1-5-1-2- رده سستودآ انگلهاي پرياخته داخلي (Class: Cestoda)
به طور کلي هرCestoda بالغ و کامل از 3 قسمت سر (اسکولکس)، گردن و بند (پروگلوتيد) تشکيل شده (اسلامي،1377) که در قسمت سر اندامهايي به صورت بادکش يا قلاب جهت اتصال به بدن ميزبان وجود دارد. تغذيه Cestoda از طريق جذب کوتيکولي به واسطه فقدان دستگاه گوارش انجام پذيرفته و به جز گونههايي از جنس ديواکوستوس مابقي Cestoda هرمافروديت ميباشند. گونههاي متعلق به اين رده شامل3 راسته کاريوفيليدهآ، سودوفيليدهآ و پروتوسفاليدهآ بوده که سودوفيليدهآ در ماهيان آب شيرين ايران شايعتر ميباشد.

1-5-1-2-1- راسته سودوفيليدهآ (Order: Pseudophyllidea)
اين کرمهاي داراي بدني بندبند با تعداد زيادي مجموعههاي تناسلي بوده که به ندرت غيربندبند مشاهده شده و از ناحيه سر داراي 2 بوتريا و در سطوح شکمي و پشتي 2-1 شکاف انتهايي داشته که در برخي موارد نادر سر آنان داراي قلابها يا خار بوده و در اغلب گونهها منفذ تناسلي در سطح بندها باز ميشود. بيضههاي آنان متعدد در بخش مياني پارانشيم و بين مجاري دفعي حضور داشته و هر مجموعه تناسلي داراي يک تخمدان دو لبي در ناحيه داخلي پارانشيم در حاشيه خلفي بند دارد (تصوير 1-10). کوراسيديوم يا لارو مژهدار داراي زندگي آزاد بوده که وقتي از تخم خارج شود ( در کرمهاي خانواده سياتوسفاليده لارو داخل تخم باقي مانده تا به وسيله ميزبان واسط بلعيده شود) به وسيله ميزبان واسط اول (Copepoda) مرحله پروسرکوئيد را تکميل مينمايد و در صورتي که Copepoda آلوده به وسيله ماهي مناسب بلعيده شود انگل در روده اين ميزبان بالغ شده و ماهي ميزبان واسطدوم بوده که مرحله پلروسرکوئيد انگل در حفره



قیمت: تومان


پاسخ دهید