صفحه عنوان

فصل اول: کلیات1
فصل دوم: آشنایی با سازمان یونسکو و تاثیر اقدامات آن بر صلح و امنیت بینالمللیمقدمه فصل دوم20
مبحث اول: بررسی شکل‌گیری یونسکو و تشکیلات آن23
گفتار اول: چگونگی شکل‌گیری یونسکو23
بند1- پیش از جنگ جهانی اول24
بند 2- دوران بین دو جنگ جهانی25
بند3- دوران پس از جنگ جهانی دوم27
گفتار دوم: تشکیلات یونسکو و نحوه رأی‌گیری در این ارکان31
بند 1- کنفرانس عمومی31
بند 2- شورای اجرایی35
بند 3- دبیرخانه36
مبحث دوم: نگاهی به اهداف، فعالیت ها و اهم اقدامات یونسکو37
گفتار اول: بررسی اهداف و حوزه فعالیت های یونسکو38
بند 1- آموزش39
بند 2- فرهنگ43
بند 3- علوم طبیعی46
بند 4- علوم انسانی و اجتماعی48
بند 5- ارتباطات و اطلاع رسانی50

عنوان صفحه
گفتار دوم: بررسی اهم اقدامات یونسکو52
بند1- حفاظت از میراث فرهنگی53
بند2- یونسکو و نابودی آپارتاید58
بند3- یونسکو و آموزش حقوق بشر60
بند4- بهبود وضعیت زنان63
بند 5-یونسکو و جوانان66
بند 6- یونسکو، آفریقا و کشورهای کمتر توسعه یافته68
نتیجه‌گیری فصل دوم71
فصل سوم: مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی و نهادهای تضمین کننده آن
مقدمه فصل سوم73
مبحث اول: مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی و ارتباط آن با مفاهیم بنیادین حقوق بشر و دموکراسی74
گفتار اول: مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی75
بند 1- صلح منفی76
بند 2- صلح مثبت 77
بند 3- میثاق جامعه ملل و صلح و امنیت بین‌المللی 79بند 4- حفظ صلح و امنیت بینالمللی در منشور سازمان ملل متحد85
گفتار دوم: ارتباط صلح و امنیت بین‌المللی با مفاهیم بنیادین دموکراسی و حقوق بشر88
بند 1- ارتباط صلح و امنیت بین‌المللی با دموکراسی89
بند 2- ارتباط صلح و امنیت بین‌المللی با حقوق بشر98
مبحث دوم: نهادهای تضمین کننده صلح و امنیت بین‌المللی104
گفتار اول: سازمان ملل متحد و ارکان اصلی آن104
بند 1- شورای امنیت105
بند 2- مجمع عمومی111

عنوان صفحه
بند 3- دبیر خانه(دبیرکل)113
بند 4- دیوان بین‌المللی دادگستری115
گفتار دوم: گزیدهای از موسسههای تخصصی سازمان ملل متحد 118
بند 1- سازمان تربیتی و علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (UNESCO)119
بند 2- سازمان بین‌المللی کار (ILO)122
بند 3- سازمان بهداشتی جهانی (WHO) 127نتیجهگیری فصل سوم 132
فصل چهارم: راهکارها و چالش های یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بینالمللی
مقدمه فصل چهارم135
مبحث اول: راهکارهای یونسکو برای حفاظت از صلح و امنیت بین المللی135
گفتار اول: جهانی کردن جامعه اطلاعاتی و توسعه آن136
گفتار دوم: گفتگو و تعامل میان تمدنها140
گفتار سوم: ایجاد کمیسیونهای ملی در کشورهای عضو145
بند 1- نقش مشورتی147
بند 2- نقش ارتباطی147
بند 3- نقش اجرایی 148
بند 4- نقش اطلاع رسانی148
گفتار چهارم: ارتباط با سازمان های غیردولتی149
مبحث دوم: چالش های سازمان یونسکو 152
گفتار اول: اصل عدم مداخله153
گفتار دوم : فقر توسعه فرهنگی157
گفتار سوم : فقدان فرهنگ دموکراسی در کشورها161
عنوان صفحه
نتیجه گیری فصل چهارم166
نتیجه گیری نهایی 167
منابع و مآخذ170

نشانههای اختصاری

UNESCO: United Nation Educational Scientific Culturl Organization
سازمان تربیتی، علمی فرهنگی سازمان ملل متحد(یونسکو)
IIIC: International Institute for Intellectual Cooperation
موسسه بینالمللی همکاری های معنوی
CAME: Conference of Allied Ministers of Education
کنفرانس وزرای آموزش کشورهای متفق
ASP net: Associated Schools Project Network
مدارس مرتبط با پروژه شبکه یونسکو
IBC: International Bioethics Committee
کمیته بینالمللی اخلاق زیستی
ICT: Information Communication and Technologies
فناوری‌های اطلاع‌رسانی و ارتباطات
ISTC: International Student Travel Confederation
کنفدراسیون بینالمللی مسافرت دانشجویان
FIYTO: Federation of Imternational Youth Travel Organization
فدراسیون سازمان های بینالمللی مسافرت جوانان
United Nations Millennium Declaration UNMD:
اعلامیه هزاره سازمان ملل متحد
ICJ: International Court of justice
دیوان بینالمللی دادگستری
PCIJ: Permanent Court of international justice
دیوان دائمی دادگستری بینالمللی
ILO: International Labour Organization
سازمان بینالمللی کار
C.G.T: Confederation General du Travail
اتحادیه عمومی کار
WHO: World Health organization سازمان بهداشت جهانی

فصل اول:
کلیات

فصل اول: کلیات
مقدمه
الف) طرح مسأله
یونسکو، سازمان تربیتی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، یکی از مهمترین سازمانهای تخصصی سازمان ملل متحد است. تأسیس و شکل‌گیری این سازمان به کنفرانسی برمی گردد که در آن نمایندگان 44 کشور، طی فراخوان مشترکی که توسط دولتهای بریتانیای کبیر و فرانسه انجام شده بود، در 16 نوامبر سال 1945 در شهر لندن گرد هم آمدند و اساسنامه آن را امضا کردند. 1 اساسنامه مزبور با امضای کشور یونان در تاریخ 4 نوامبر 1946 بهعنوان بیستمین کشور امضا کننده، الزام‌آور شده و یونسکو متولد شد. 2 این سازمان در حال حاضر بیشتر از سازمان ملل متحد، که نقش سازمان مادر را برای آن دارد، دارای عضو می‌باشد و اعضاء آن در حال حاضر به 195 کشور می‌رسد. این سازمان از 3رکن زیر تشکیل می‌شود:
1- کنفرانس عمومی: عالیترین مرجع تصمیم‌گیری یونسکو است که خط مشی و جهت کلی حرکت سازمان را تعیین و هر 2 سال یکبار با شرکت نمایندگان کشورهای عضو تشکیل جلسه می‌دهد. برنامهها و بودجه یونسکو توسط این این رکن تعیین می شود. 3
2- شورای اجرایی: که اُرگان نظارتی یونسکو در اجرای برنامه‌ها و تصمیمات کنفرانس عمومی است، مقدمات کار کنفرانس عمومی را تهیه و بر اجرای کامل تصمیمات کنفرانس عمومی نظارت میکند. این شورا از ترکیب نمایندگان 51 کشور عضو که برای دوره‌ای 4 ساله توسط کنفرانس عمومی انتخاب می‌شوند، بوجود میآید و سالانه 2 بار تشکیل جلسه می دهد.

3- دبیرخانه: که مسئول اجرای برنامه‌های یونسکو بوده و شامل مدیر کل و کارکنان می‌باشد. دبیر کل، مدیر اجرایی سازمان می‌باشد و هر 4 سال یکبار براساس توصیه‌های شورای اجرایی توسط کنفرانس عمومی انتخاب می‌شود.
بهطور کلی آموزش، علوم طبیعی، علوم انسانی و اجتماعی، فرهنگ، ارتباطات و اطلاعات جزء دستور کار و اولویت‌های سازمان یونسکو می‌باشد که نیل به صلح و امنیت بین‌المللی از طریق همین اولولیت‌ها امکان‌پذیر است و شکل می‌گیرد.
صلح و امنیت بین‌المللی از آرزوهای همیشگی بشر است و همیشه نیز از سوی پدیدههای مختلف تهدید شده است. 4 اصطلاح صلح بهطور سنتی بهعنوان “آزادی از جنگ و ستیز” تعریف شده است، این مفهوم ایدهآلیستی، بهویژه از جنگ جهانی دوم به بعد، به عقیدهای تبدیل شده است که طبق آن، صلح، تنها در غیاب جنگ وجود دارد. 5 در سطح بین‌المللی اقدامات بسیاری جهت نیل به صلح و آرامش در قالب سازمانهای بین‌المللی صورت گرفته که نمونه بارز آن تشکیل سازمان ملل متحد می‌باشد که وظیفه اصلی آن حمایت از صلح و امنیت بین‌المللی است. صلحی که منظور سازمان ملل میباشد، صلح بینالمللی است نه داخلی، مگر در موارد اتفاقی و در جهت اجراء اعمال بینالمللی، خصوصا صلحی که مطابق با اصول عدالت و حقوق بین الملل باشد. 6در همین راستا، سازمان ملل اقدام به ایجاد کمیتههایی نمود که موسسات تخصصی سازمان ملل متحد از دل آنها بیرون آمد. سازمان یونسکو که یکی از این موسسات تخصصی می‌باشد، در سال 1946 بهوجود آمد که نقش مهمی را در ایجاد و حفاظت صلح و امنیت بین‌المللی ایفا می‌کند.
مهمترین فعالیت یونسکو در زمینه آموزشی در سطح جهان، مبارزه با بیسوادی و ریشهکنی این مساله بوده است. برنامه یونسکو در سطح فرهنگ، سه مرحله اصلی و به هم پیوسته را پیگیری میکند که عبارتند از: آفرینش آثار اصیل، حفظ آثار موجود و نشر و نقد بینالمللی فرهنگها. همچنین در زمینه توسعه علوم گوناگون، برنامههایی دارد که شامل توسعه ساختار اساسی علوم در کشورهای عضو، ترغیب همکاری بینالمللی برای پیشرفت پژوهشها و مدارک علمی و بهکار بردن علوم و تکنولوژی در کارهای عمرانی است.
یونسکو به منظور جلوگیری از بروز جنگ و درگیری در جهان و دستیابی به صلح و تأمین هدفهای منشور سازمان ملل متحد که خود زیرمجموعه‌ای از آن سازمان می‌باشد، از راه آموزش، علوم، فرهنگ و ارتباطات تأسیس گردید که هم‌اکنون 195 کشور در این سازمان عضویت دارند. این سازمان از آموزش، علوم طبیعی و اجتماعی، فرهنگ و ارتباطات همچون ابزاری برای ایجاد صلح و آرامش در سطح بین‌المللی استفاده می‌کند. قانون اساسی (اساسنامه) یونسکو صراحت دارد که: “براساس تجربه بشر، تنها تمهیدات سیاسی و اقتصادی برای ایجاد صلح پایدار و آنچه لازمه عدالت و کرامت انسانی است، کفایت نمی‌کند. از این رو کلیه برنامه‌های یونسکو باید در راستای ساختن صلح در اذهان انسانها، بهویژه از رهگذر برنامه‌ریزی آموزشی جهت یابد.”7 همانطور که در دیباچه این سازمان آمده که: «جنگ ها نخست در اذهان بشر آغاز می‌شود و لذا دفاع از صلح نیز باید نخست در اذهان انسانها شکل بگیرد.»8
پس رسالت اصلی یونسکو رسالتی اخلاقی است که تأمین کننده صلح و امنیت بشری از طریق همکاری فکری و معنوی است. یونسکو از بدو تأسیس، بیشتر جایگاه بحث و تبادل نظر نخبگان علمی، فرهنگی و روشنفکران جهان قلمداد می‌شود، جایگاهی که اندیشمندان و دانشمندان در آن به هم‌اندیشی و مشورت درباره راههای تحقق صلح و امنیت پایدار می‌پردازند و با تأکید بر عرصه‌های فرهنگی و آموزشی سعی دارند یونسکو را به آزمایشگاه عقاید و تدوین کننده استانداردها تبدیل کنند تا توافق‌های جهانی درباره موضوعات رو به تزاید اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی را پیش ببرند و از این طریق است که یونسکو با توسل به توافق‌های جهانی درباره موضوعات مذکور و ایجاد تعامل و گفتگو میان ملتها، آنها را به لحاظ فرهنگی و اجتماعی به هم نزدیک و حتی وابسته می‌کند و از وقوع جنگ و به مخاطره افتادن صلح و امنیت جلوگیری می‌کند. این مهم دربند یکم ماده یک اساسنامه آن سازمان نیز درج گردیده است. آنجا که می‌گوید:
“سازمان بر آناست تا با نزدیکتر کردن همکاری بین‌ ملل از طریق آموزش، علم و فرهنگ، در صلح و امنیت مشارکت داشته باشد و به این ترتیب احترام به عدالت، قانون، حقوق بشر و آزادیهای اساسی برای همگان پیش‌بینی شده در منشور ملل متحد را بدون تبعیض و در نظر گرفتن نژاد، جنسیت، زبان یا مذهب تضمین کند.”
واضح است که هدف اساسی این سازمان کمک به حفظ صلح و امنیت بین‌المللی و ارتقاء روابط بین‌المللی میان کشورهای عضو از طرق مختلف بهویژه از طریق فرهنگی و آموزشی است. فرهنگ مایه اصلی مباحثه‌های مربوط به هویت، انسجام اجتماعی است. احترام به تنوع فرهنگی، بردباری، گفتگو و همکاری در محیطی از اعتماد متقابل و تفاهم از مهمترین عناصر تضمین کننده صلح وامنیت بین‌المللی است9 که این مهم از اصلی‌ترین اهداف یونسکو می‌باشد. در واقع علت اصلی ایجاد این سازمان «تأسیس سازمانی با هدف نهادینه ساختن فرهنگ صلح به معنای واقعی کلمه است.»10
آرمان صلح در جوامعی دست یافتنی است که همبستگی و پیشرفت خود را در حالی تأمین کنند که حقوق بشر را مراعات، ساختارهای دموکراتیک را برقرار و توسعه را به تعهد مشترک مبدل کرده‌اند. در این خصوص یونسکو نیروی ذهن بشر را در رسیدن به هدف بسیج می‌نماید. بر این اساس، در آن سازمان بر خلاقیت انسان در اکتساب، انتقال و گردآوری دانش که کلید هر روند رهایی بخش فردی و جمعی است، سرمایه‌گذاری می‌شود.11
رسالت یونسکو بیش از هر چیز اخلاقی است و با روح و روان انسانها سروکار دارد و مأموریت دارد که در مقام سازمانی برای همکاری فکری بین‌المللی خدمت کند و از این طریق به نزدیک کردن ملتها به لحاظ فرهنگی تلاش نماید. این سازمان جهت مقابله با فرهنگ جنگ، اصولی مثل اصول آزادی، عدالت و دموکراسی، تساهل و همبستگی و رعایت حقوق بشر را شالوده فرهنگ صلح قرار داده است. فرهنگی که مدنظر این سازمان است، فرهنگ همزیستی مسالمت‌آمیز است که براساس آن هرگونه خشونت‌گرایی طرد شده و گفتگو و مذاکره جانشین آن می‌شود، بهگونه‌ای که با مذاکره و گفتگو صلح جاودان به جامعه بشری بازگردد.
به عبارت دیگر، هدف سازمان مشارکت در تأمین صلح و امنیت جهانی بواسطه پیشبرد همکاری ملتها در زمینه‌های آموزشی، علمی و فرهنگی است که رفاه عمومی بشریت را جایگزین وحشت همیشگی انسان از نابودی حیات و حیثیتش می‌نماید. صلح مورد نظر این سازمان، اتحاد و تلاش هماهنگ مردم آزاد برای کسب امنیت و خوش‌بختی می‌باشد.
ب) سوابق علمی:
صلح و امنیت بین‌المللی یکی از مهمترین آمال بشر بوده و هست و جهت نیل به آن اقدامات بسیاری در سطح سازمانهای بین‌المللی صورت گرفته است. سازمان یونسکو هم یکی از این اقدامات می‌باشد. سازمان یونسکو که یکی از موسسات تخصصی سازمان ملل متحد است، هدف اصلی آن حفظ صلح و امنیت بین‌المللی می‌باشد که در ایران نیز فعالیتها و آثار خوبی را در قالب همایش‌ها و کمیسیونها از خود بهجای گذاشته است اما درخصوص موضوع این پایان‌نامه یعنی «نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی»، آثار قابل توجهی بهصورت مستقیم منتشر نشده است. بهطور کلی در زمینه یونسکو و همچنین صلح و امنیت بین‌المللی در تألیفات علمی آثار چندی در حقوق ایران منتشر شده که همگی بهصورت کلی می‌باشند و به نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی بهطور جزئی اشاره نشده که برخی از این آثار عبارتند از:
کتابها:
1- عباس نادری قطب‌الدینی و حمید زنگنه در کتاب “یونسکو”، دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه، تهران، مرکز چاپ و انتشارات، سال 1382، تنها به بررسی شکل‌گیری یونسکو اقدام نموده و در خصوص نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی تنها در صفحه 41 و 42 این کتاب در قالب «اهداف سازمان یونسکو» به بررسی آن، که آن هم بهصورت کلی می‌باشد پرداخته است.
2- محمدرضا دهشیری، در کتاب “یونسکو از مذاکره تا تصمیم‌گیری”، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1388، به بررسی سازمان یونسکو و ارکان آن اقدام نموده و تنها در مقدمه کتاب در صفحه 16 به نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی پرداخته و بیشتر به نقش یونسکو در حفاظت از میراث فرهنگی پرداخته است.
3- سید محمد موسوی و ساناز نصیری در کتاب خود تحت عنوان «سازمان یونسکو و نقش آن بر پیشبرد مسائل فرهنگی ایران»، انتشارات علوم و فنون رازی، تهران، 1391، تنها به بررسی نقش یونسکو در گسترش فرهنگ، تبادلات فرهنگی و ارتباطات پرداخته‌اند و از نقشی که این سازمان در حفاظت از صلح و امنیت بین المللی ایفا می کند بهطور مستقیم سخن به میان نیاورده است.
4- علی اصغر عامری بافقی، در کتاب «مفهوم صلح در روابط بین‌الملل»، ، انتشارات علوم و فنون رازی، تهران، 1391 ، به بررسی مفهوم صلح پرداخته و با بررسی ابعاد مختلف آن و برخی اختلاف‌ها در روش‌های نیل به صلح، نقش سازمان ملل و سازمانهای تابعه آن از جمله یونسکو را نیز در زمینه حفظ صلح، اساسی دانسته است آن هم بهصورت کلی از نقش این سازمان سخن گفته و از بررسی جزئی خودداری نموده است.
5-ناصر تکمیل همایون در کتاب “نقش علمی و فرهنگی یونسکو در پژوهش راههای ابریشم”، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1376. پس از معرفی سازمان یونسکو و پروسه شکل گیری آن، به بررسی راههای ابریشم که پل ارتباطی بین دنیای شرق و غرب و سهمی هنگفت در آشنا کردن فرهنگهای مختلف این دو قشر دارد میپردازد. همچنین در قسمت اصلی بحث خود به نقش سازمان یونسکو در پژوهش و تحقیق در مورد راههای بینالمللی ابریشم میپردازد.
مقالات:
مقالات مختلفی در مورد سازمان یونسکو به رشته تحریر در آمدهاند که در هیچکدام از آنها به نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین المللی بهطور مستقیم اشاره نشده و یا بهصورت خیلی جزئی و پراکنده از نقش این سازمان سخن به میان آورده شده است. برخی از آنها عبارتند از:
1- مهدی نوروزی در «مجله حقوقی رهیافت، سال 1383، شماره 34، ص76-80» در مقاله “آشنایی با سازمان علمی و فرهنگی و آموزشی سازمان ملل متحد” بیشتر به بررسی سازمان یونسکو و ارکان آن پرداخته و بهطورخیلی جزئی در صفحه 77 به نقش یونسکو در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی پرداخته است.
2- محمدرضا دهشیری در «فصلنامه مطالعات آفریقا، بهار و تابستان 1386، شماره14، ص191-238» در مقاله “سیاست فرهنگی یونسکو در آفریقا” به معرفی سازمان یونسکو و اهداف این سازمان پرداخته و بهصورت خیلی جزئی و بهخصوص در صفحه 195 به نقش یونسکو در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی اشاره کرده است.
3-مریم بهادر در نشریه “رسانه،” سال دوازدهم، شماره سوم، ص51-58″در مقاله “یونسکو و مساله ارتباطات و اطلاع رسانی” مقدمتا در صفحه 51 به معرفی سازمان یونسکو پرداخته و سپس بهطور اختصاصی به نقش این سازمان در جریان ارتباطات و اطلاع رسانی بین ملتها پرداخته است.
4-احسان نراقی در نشریه “بخارا، شماره 14، بهمن 1377، ص21-31 “در مقاله “یونسکو و نخستین مجمع جهانی گفتگوی فرهنگها ” به نقش یونسکو بهعنوان نخستین سازمان بینالمللی در ایجاد تعاملات میان ملتها میپردازد و این نقش را جهت دوستی میان ملتها بسیار مثمر اثر میداند.
5- مهدی ابراهیمی در نشریه ” اطلاع‌رسانی و کتابداری کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره 29، مرداد 1389″ در مقاله “امنیت بینالملل” موضوع امنیت بین‌الملل شامل تعاریف، ضروریات، چالشها و راهکارهای احتمالی آن را مورد بررسی قرار داده و به این نتیجه رسیده که برقراری صلح پایدار نیاز به برقراری ارتباط میان کشورها و گسترش دموکراسی دارد که این مهمترین هدف یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی است.
6- هادی احتشامی در «فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، شماره1، بهار 1388، ، ص17-38» در مقاله “بررسی جهانی شدن دموکراسی وتاثیر آن بر صلح و امنیت بین الملل”، به بررسی جهانی شدن دموکراسی و تأثیری که دموکراسی می تواند به موجب ارتباطات بر صلح و امنیت بین‌المللی داشته باشد پرداخته و بهطور جزئی نقش یونسکو در گسترش دموکراسی در جهان را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است.
7- محمدجعفر حبیب زاده و محمد توحیدی فر در مجله «دادرسی، بهمن و اسفند 1380، سال پنجم، شماره30، ص16-22»، در مقاله ” اختیارات شورای امنیت سازمان ملل در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی ” به بررسی اختیارات شورای امنیت سازمان ملل در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی پرداخته و در نتیجه این تحقیق مشخص گردیده که این شورا به تنهایی قادر به حل و فصل تمامی بحرانها نبوده و اصولا شورای امنیت پس از وقوع بحرانها وارد عمل می‌شود در حالی که یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین المللی دارای نقشی پیشگیرانه می‌باشد.
پایاننامهها:
در خصوص پایان نامههای انجام شده در رابطه با این موضوع نیز به موارد ذیل اشاره میگردد:
1- خانم زینب فیروزی در سال 1390 در دانشگاه تهران در پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «ساز و کارهای بین‌المللی حمایت از اموال فرهنگی در مخاصمات مسلحانه» به نقش یونسکو بهعنوان یک نهاد فرهنگی و آموزشی در توسعه و ترویج حقوق بشر دوستانه در رابطه با اموال فرهنگی اشاره کرده است و بهصورت مستقیم از نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی صحبتی نکرده است.
2- خانم الهام نامداری در سال 1387 در پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «نقد و بررسی عملکرد سازمان ملل متحد در امر آموزش حقوق بشر» تنها به ارزیابی اقدامات آموزشی سازمان یونسکو بهعنوان یکی از موسسات تخصصی سازمان ملل بهویژه در امر آموزش حقوق بشر پرداخته است.
3- آقای جلال مژگانپور در سال 1376 در دانشگاه تهران در پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «جایگاه یونسکو در توسعه و تدوین حقوق بین‌الملل» به معرفی سازمان ملل پرداخته و نقش این سازمان را در توسعه حقوق بین‌الملل به چالش کشیده است اما در خصوص نقش این سازمان در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی بهصورت جزئی آن هم در قالب گفتار اول از مبحث اول فصل دوم تحت عنوان “اهداف یونسکو” (صفحات 36 تا 41) به بررسی نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی بهصورت پراکنده پرداخته است.
4- آقای مجید زحمتکش در سال 1362 در مجتمع آموزشی عالی قم پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «حفاظت از میراث فرهنگی در حقوق ایران و حقوق بین‌الملل» اختصاصاً به نقش یونسکو در حفاظت از اموال فرهنگی پرداخته و سخنی از نقش این سازمان در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی به میان نیاورده است.
همانطور که بیان شد، در هیچ یک از این پژوهش ها به بررسی مستقیم نقش یونسکو در حفاظت از صلح و امنیت بین‌المللی پرداخته نشده است. به این ترتیب، پژوهش حاضر بر آناست تا این مهم را به همراه چالشهای فراروی یونسکو در رسیدن به هدفش در این راه را مورد نقد و بررسی قرار دهد.
منابع لاتین:
در خصوص منابع لاتین نیز به چند مورد اشاره میگردد:
1- آقای federico mayor بهعنوان دبیر کل سازمان یونسکو در مقالهای تحت عنوان “نقش یونسکو در ساختار صلح”12، مقدمتا به بررسی چگونگی شگلگیری سازمان یونسکو میپردازد که در کنفرانسی که در شهر لندن، در سال 1945، نمایندگان 44 کشور گرد هم آمدند و اساسنامه این سازمان را امضا کردند. وی ماموریت یونسکو را – اگرچه بطور خاص- در آرمانهای تعریف شده در سازمان ملل جست وجو می کند و بهطور وسیع و گسترده مکمل اساسنامه یونسکو هستند، حفاظت و نگهداری از صلح بین المللی میداند.
2- آقای SAVAS KARAKASدر مقاله ای تحت عنوان:
“UNESCO Prepares for the Centenary of World War I ”
به بررسی نقش سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل، که بعد از جنگ جهانی اول تاسیس شد، در نیل به صلح بهعنوان یک حق اساسی برای بشر اشاره میکند و با تاکید بر نقش یونسکو در حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب رفته بر اثر جنگ جهانی اول، نقش این سازمان در برپایی یکمین سالگرد بزرگداشت غم انگیزترین حوادث تاریخی با خاک یکسان کردن میراث فرهنگی بشریت که در طول جنگ جهانی اول رخ داد را بی بدیل میداند. وی معتقد است که جنگ جهانی اول ضربهایاست که بهواسطه آن جنبشهای ملی والبته جنبشهایی برای ایجاد یک صلح جهانی بوجود آمد. همچنین یادآور می شود که یونسکو با رهبران سیاسی کشورها، مخاطبان جهان و جوامع علمی تماس گرفته و با ایجاد ارتباط میان آنها، توجه آنها به میراث فرهنگی زیر آب رفته و در نتیجه پیام خودش یعنی صلح را افزایش می دهد.
3-lynn Davies در مقاله ای تحت عنوان :
“UNESCO Associated Schools Project Network(ASPnet) and Peace education ”
ابتدا به بررسی شکلگیری مدارس مرتبط با شبکه پروژه یونسکو میپردازد که در سال 1953با 33 مدرسه در جهان تاسیس شد و ذکر میکند که این شبکه به عنوان یک شبکه جهانی یکی از قدیمیترین و بزرگترین شبکههای آموزشی در جهان میباشد که دارای بیش از 7900 مدرسه و کالج در 179 کشورعضو میباشد و اعضاء به منظور ترویج ایده اصلی یونسکو یعنی صلح بینالمللی و کمک به کیفیت آموزش و پرورش گرد هم آمدند و این شبکه را تاسیس کردند. همچنین یادآور می شود که این شبکه، یک مرکز هماهنگ کننده بین اعضاء میباشد و اینکه هر کشور دارای یک مرکز هماهنگ کننده در ارتباط با مدارس میباشد. وی دلیل جهانی بودن پروژه را اینطور توضیح می دهد که این مدارس مرتبط با پروژه با دعوت اعضاء به ایجاد برنامههای آزمایشی نوآورانه و مبتکرانه، طراحی مواد و روشهای جدید آموزشی و توسعه مبادلات بین دانشآموزان و معلمان در سطح بینالمللی، در گسترش و ترویج آموزش و در نهایت نیل به صلح از طریق آموزش و ایجاد آگاهی بین مردم در سطح جهانی، که همانا هدف اولیه سازمان یونسکو میباشد، تلاش نماید.
ج) اهداف
هدف اصلی از تدوین این پایان نامه پاسخ دادن به پرسش اصلی ذیل میباشد:
پرسش اصلی: یونسکو چگونه نقش خود را در زمینه حفظ صلح و امنیت بینالمللی ایفاء مینماید و آیا این نقش پویا و موثر بوده است؟
همچنین در راستای پرسش اصلی فوق، پایان نامه حاضر میکوشد که به پرسشهای فرعی ذیل نیز پاسخ دهد:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-صلاحیتها و وظایف اصلی یونسکو چه میباشد و چگونه اجرای این صلاحیتها و وظایف بر حفظ صلح و امنیت بینالمللی تاثیر گذار میباشد؟
2-نهادهای یونسکو چه اقداماتی را در راستای حفظ صلح و امنیت بینالمللی انجام داده و میدهند؟
3-آیا یونسکو با سازمانهای دولتی و غیردولتی در راستای حفظ صلح و امنیت بینالمللی دارای ارتباط است؟

پاسخ اولیه به پرسش اصلی:
سازمان یونسکو به منظور بسط و گسترش علم و دانش، جلوگیری از بروز جنگ، حفظ میراث جهانی، کمک به توسعه فرهنگ و هنر، گسترش آزادیهای فردی و جمعی و ایجاد ارتباط هرچه بیشتر میان ملل و اقوام مختلف بنیان نهاده شده است. رسالتی که این سازمان دارد ایجاد ارتباط میان ملتهای با فرهنگهای متفاوت است تا از طریق این ارتباط و هرچه بیشتر نزدیکتر کردن آنها بههم، بیشتر از طریق فرهنگی، صلح و امنیت را گسترش دهد. این مفهوم در خود اساسنامه یونسکو هویداست، آنجا که در ابتدای اساسنامه خود و در بند اول ماده یک اساسنامه خود، هدف از تشکیل این سازمان را این چنین بیان می دارد :” کمک به استقرار صلح و امنیت از طریق ترویج همکاری میان ملتها در زمینههای آموزش، علوم و فرهنگ به منظور افزایش احترام همگان به عدالت حاکمیت قانون، حقوق بشر و آزادیهای اساسی برای همه، بدون تبعیض نژادی، جنسیت، زبان و مذهب که مطابق با منشور سازمان ملل متحدباشد. ” 13
در واقع یونسکو چارچوبی را برای بررسی مشکلات جهانی انسان، براساس اصل برابری کشورهای عضو ارائه می‌دهد که بر مبنای اصول جهان مشمول، تنوع و کرامت انسانی استوار شده است. این سازمان بهطور جدی در پی تقویت ارکان منسجمی است که صلح، توسعه پایدار و حقوق بشر را تشکیل می‌دهد و در زمینه فقرزدایی و ترویج گفتگو میان تمدنها، فرهنگها و مردم مشارکت می‌کند. در این مورد یونسکو در زمینه فرهنگی نقشی بارز دارد. با یادآوری تأکید یونسکو در مقدمه اساسنامه آن مبنی بر اینکه «ترویج فرهنگ در سطوح گسترده و آموزش انسانها در جهت نیل به عدالت و آزادی و صلح در دستیابی به کرامت انسانی دارای اهمیت بوده و از اجزای جدایی‌ناپذیر آن هستند و با توجه به اینکه عمل به این مهم وظیفه‌ای مقدس است که جز در سایه همکاریهای متقابل و اهداف مشترک دست یافتنی نیست»، واضح است که یونسکو در ایجاد همکاریهای متقابل و ایجاد اهداف مشترک بین ملتها جهت استقرار صلح دارای نقشی بی‌بدیل است؛ چه، صلح بین‌المللی در سایه همکاری و اهداف مشترک تداوم می‌یابد؛ و فرهنگها در طول زمان و در مکان‌های مختلف به اشکال مختلف ظهور یافته‌اند. این تنوع فرهنگی ریشه در یگانگی و تکثر هویت‌های گروهها و جوامع انسانی دارد. در جوامع بی‌نهایت متفاوتی که با آن مواجه هستیم، تضمین تعاملهای هماهنگ و مسالمت‌آمیز میان مردم و گروههای دارای هویت‌های فرهنگی متنوع، متکثر و پویا و ایجاد اشتیاق در آنان برای زندگی در کنار هم بسیار مهم و الزامی است. در واقع اتخاذ سیاستهایی برای افزایش حضور و مشارکت همه شهروندان ضامن انسجام اجتماعی، سرزندگی و شور و نشاط جامعه مدنی و در نهایت صلح و آرامش و آسایش جوامع بشری است که این مهم یکی از وظایف و اهداف سازمان یونسکو می‌باشد که افراد و جامعه دارای فرهنگهای مختلف را به هم نزدیک کند، زیرا هر چقدر که تعامل فرهنگی و صمیمیت میان ملتها بیشتر باشد و ملتها به لحاظ فرهنگی به هم نزدیک‌تر باشند، در رفاه و آرامش و آسایش بیشتری خواهند بود. در واقع یونسکو از طریق ترویج همکاریهای میان ملتها در زمینه‌های آموزشی، ارتقای فرهنگ و ایجاد جامعه‌ای دانش‌مدار براساس دسترسی آزاد به اطلاعات به حفظ صلح و امنیت بین‌المللی کمک می‌کند.
در خصوص موثر بودن نقش یونسکو در اجرای اهدافش باید گفت که رسالت اصلی یونسکو، تامین صلح و امنیت بشری از طریق فکری و معنوی است. همانطور که در دیباچه اساسنامه این سازمان آمده “از آنجا که جنگها در ضمیر انسانها بهوجود میآیند، دفاع از صلح هم باید در ضمیر انسانها پرورش یابد. ” لذا باید از طریق فکری و معنوی تخم صلح را در میان ملتها کاشت و از جنگ و خونریزی هدر کرد. برقراری مجدد صلح، ترمیم و تعمیر و بازسازی صدمات و ویرانیهای ناشی از جنگ، هزینه کلانی دارد؛ اما رسیدن به هدف، که همان صلح بینالمللی است، اقتضا می کند که با ریشه کن کردن علل زیربنایی کشمکشها، یعنی فقر، بیعدالتی اجتماعی، ستم سیاسی، تبعیض و انحصارطلبی، باعث شویم که خود جنگ خرد و نابود شود که در این خصوص یونسکو نیروی ذهن را در رسیدن به هدف بسیج مینماید. از آنجا که صلح مبتنی بر قراردادهای اقتصادی و سیاسی دولتها نمیتوانند از پشتیبانی همگانی، پایدار و صمیمی مردم برخوردار باشد، شالوده چنین صلحی می بایست بر همبستگی فکری و اخلاقی بشریت استوار باشد. در این خصوص واضح است که سازمان یونسکو دارای چه نقش درخشانی در اجرای اهدافش میباشد.
پاسخهای اولیه به پرسشهای فرعی:
1-طبق بند 1 ماده 1 اساسنامه یونسکو هدف سازمان اینگونه بیان شده است:”سازمان بر آنست تا با نزدیکتر کردن همکاری بین ملل به وسیله آموزش، علم و فرهنگ در حفظ صلح و امنیت تا احترام به عدالت، قانون، حقوق بشر و آزادیهای اساسی برای همگان را بدون تبعیض نژادی و جنسی و… تضمین کند. “

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید